
كتاب
«راهبردهاي اساسي طراحي صحنه» نوشته پيام فروتن است. اين اثر با نگاهي به تحليل و روششناسي در معماري نوشته شده و از سوي انتشارات «سمت» به چاپ رسيده است.
به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، اين كتاب شامل چهار فصل «از كجا آغاز كنيم؟»، «دنياي جديد تئاتر»، «معماري، روششناسي و طراحي سيستم» و «از سازمان معماري تا طراحي صحنه» است. نويسنده در اين چهار بخش به مواردي چون سبك و شيوه اجرايي، عناصر تجسمي، وحدت در اجزا، كاركردهاي معماري و صحنهپردازي، طراحي صحنه براساس حجم و پلان پرداخته است.
به اعتقاد فروتن، هميشه نقطه شروع طراحي صحنه، گنگ و مرزهاي آن تا حدودي نامشخص است. به باور او، اين مسئله به ماهيت و ذات قاعدهناپذير هنر باز گردد و اينكه براي رسيدن به آفرينشي هنري، هزاران راه گوناگون و متنوع در برابر هنرمند قرار دارد. راههايي كه در بسياري مواقع در مقابل يكديگر قرار ميگيرند و به چالش با هم برميخيزند.
بروز چنين درگيريهاي ذهني كه از تنوع و پراكندگي تكنيكهاي هنري ناشي ميشود. آغاز فرايند طراحي را با مشكلات اين چنيني مواجه ميسازد؛ ولي جالب اينجاست که گزينش هر روش، تكنيك يا شيوهاي در هر صورت به يك آفرينش هنري منجر ميشود و نتيجه مطلوب خواهد بود.
طراحان صحنه در تمام جهان غالبا از شيوههايي خاص براي خواندن متن تا رسيدن به طرح نهايي بهره ميبرند. روشهايي كه با كمي دقت بر روي آنها ميتوان نكات مشترك بسياري را كشف كرد و در روند طراحي به كار گرفت.
طراحي صحنه تئاتر از زماني كه نمايشها در تئاترهاي يونان و روم به روي صحنه رفتند تا امروز، سير تحولي پر فراز و نشيبي را پشت سر گذاشته است. به زعم نويسنده، نمايشها قبل از آنكه وارد آمفي تئاترهاي يوناني شوند، بر روي زمين و در حالي كه تماشاگران به دور گروه اجرا حلقه ميزدند عرضه ميشدند. بي شك اطلاق واژه «آرنا» به صحنههايي كه امروزه به چهارسويه معروفند، ريشه در همين دوران از تاريخ صحنه پردازي دارد.
با ورود نمايش به آمفي تئاترهاي يوناني نخستين گام در صحنهپردازي تئاتر برداشته شد و از اين زمان به بعد نام تئاتر با مولفهاي با عنوان معماري عجين شد. ساختمان تئاتر در اين دوران باشكوه به مثابه صحنهپردازي وارد عمل شد و در كنار برخي عناصر ديگر نظير «پرياكتوا»، «اكيكلما»، «دوئسمكانه» و غيره جادوي تصوير تئاتر يونان و بعدتر روم را تجسم بخشيد.
فروتن در بخشي از اين كتاب يادآوري كرده، زماني بود كه طراحي صحنه نه تنها جايگاه چندان مناسبي در عرصه تئاتر نداشت؛ بلكه اصولا در زمره عناصر فرعي اثر به شمار ميرفت. طراحيصحنه دكوراتوري مطلق بود كه تنها ميكوشيد نظريات نمايشنامهنويس يا در نهايت كارگردان را به مرحله اجرا در آورد.
بدين ترتيب عملي كه صورت ميگرفت و فرايندي كه به نتيجه ميرسيد، فاقد هرگونه خلاقيت و نوآوري بود. به همين دليل دكور تئاتر در اين دوران به شكل ملموس مكانيكي، تعريف شده و قراردادي به نظر ميرسيد؛ ولي با تجلي دنياي جديد تئاتر و ظهور شخصيتهاي جديد همچون كارگردان، طراح صحنه و لباس، طراحنور و غيره اوضاع به گونهاي ديگر رقم خورد. در اين شرايط تئاتر سمت و سويي يافت كه در نيمه دوم قرن بيستم تعاريف ديگري به دست داد. ظهور شخصيت ديگري در تئاتر، تحت عنوان دراماتورژ نتيجه اين تغيير سمت و سو بود.
وي در بخش آخر كتاب تاكيد كرده است، لوكوربوزيه از سازماندهي معماري در قالب سيستمهاي مشخص صحبت ميكند. سيستمهايي كه امكان رشد و پويايي فراهم كرده و عناصر گوناگون و كاملا متنوع يك طرح را به وحدت هنرمندانه ميرساند. توجه كنيم كه وحدت در اجزا، بخش لاينفك تركيببندي آثار هنري اعم از نقاشي، معماري و طراحي صحنه محسوب ميشود.
اين سيستمهاي وحدتآفرين در جاي جاي يك اثر معماري شاخص به روشني قابل تشخيص و بررسياند و همچون راهكارهايي معين ميتوانند ساير طراحان را در به ثمر رساندن طرحهايي جديد و منحصر به فرد ياري رسانند.
كتاب «راهبردهاي اساسي طراحي صحنه» نوشته پيام فروتن در شمارگان 1000 نسخه و با قيمت تعيين شده 1850 تومان از سوي سازمان چاپ و انتشارات «سمت» به فروش ميرسد. اين كتاب به ضميمه تصاوير متنوع براي توضيح مطالب كتاب به چاپ رسيده است.
12 آبان 1388/ خبرگزاري کتاب ايران (IBNA)
+ نوشته شده توسط مرضیه اسفندیاری (روابط عمومی) در سه شنبه
1388/08/12
|